Home › Hoe een zwangerschapstest werkt › Wat is hCG?
Wat is hCG?
Waar hCG vandaan komt
hCG wordt niet gemaakt door de eicel zelf en ook niet door je eierstokken, maar door de trofoblast: de buitenste cellaag van de bevruchte eicel. Die cellaag dringt tijdens de innesteling de baarmoederwand binnen en groeit in de weken erna uit tot de placenta. Zolang er geen innesteling heeft plaatsgevonden, is er dus ook geen hCG — en geen enkele test kan iets meten. Dat verklaart waarom testen vlak na de eisprong niet zinvol is, hoe gevoelig de test ook is.
De innesteling gebeurt gemiddeld negen dagen na de eisprong, met een spreiding van zes tot twaalf dagen. Vanaf dat moment komt hCG eerst in je bloed en pas iets later, en in lagere concentratie, in je urine. Die volgorde is precies de reden dat een bloedtest een paar dagen voorsprong heeft. Zie testen na de innesteling en urinetest of bloedtest.
Wat hCG in je lichaam doet
Na de eisprong blijft in je eierstok het gele lichaam (corpus luteum) achter: een tijdelijk klierweefsel dat progesteron maakt. Progesteron houdt je baarmoederslijmvlies dik en goed doorbloed. Ben je niet zwanger, dan valt het gele lichaam na ongeveer twee weken uit elkaar, daalt het progesteron en komt je menstruatie op gang.
hCG doorbreekt precies dat proces. Het lijkt in bouw sterk op LH, het hormoon dat de eisprong op gang brengt, en past daardoor op dezelfde receptor van het gele lichaam. De boodschap die hCG afgeeft is eenvoudig: blijf doorwerken. Het gele lichaam blijft progesteron maken tot ongeveer week tien, waarna de inmiddels gevormde placenta die taak overneemt. Een zwangerschapstest meet dus eigenlijk het signaal waarmee het embryo zijn eigen voedingsbodem overeind houdt.
Die gelijkenis met LH heeft een praktisch gevolg dat veel mensen verrast: een ovulatietest kan bij zwangerschap positief worden, omdat hij het onderscheid tussen LH en hCG niet scherp maakt. Omgekeerd is een ovulatietest géén vervanging voor een zwangerschapstest. Zie sets met ovulatietesten.
Hoe snel hCG stijgt
In de eerste weken verdubbelt de hCG-concentratie ongeveer elke 48 uur. Rond de innesteling gaat het om enkele eenheden per milliliter; drie tot vier dagen later kan het al tientallen zijn en rond de dag van je verwachte menstruatie zitten de meeste vrouwen ruim boven de 25 mIU/ml waarop een gewone test reageert. Een vroege test reageert vanaf ongeveer 10 mIU/ml, een bloedtest al vanaf ongeveer 5 mIU/ml. Wat die getallen precies betekenen lees je bij gevoeligheid in mIU/ml; de cijfers per week staan in de tabel met hCG-waarden.
Belangrijk: de verdubbeling is een gemiddelde, geen wet. Tussen twee gezonde zwangerschappen kan het verschil op dezelfde dag een factor tien zijn. Daarom zegt één losse waarde weinig en kijkt een arts naar het verloop van twee metingen met 48 uur ertussen.
De piek rond week 8 tot 11 en de daling daarna
Het verdubbelen houdt niet eeuwig aan. Vanaf ongeveer week zes vertraagt het tempo, en rond week acht tot elf bereikt hCG zijn hoogste punt. Daarna daalt de waarde weer, om vanaf ongeveer week zestien op een lager niveau te blijven tot de bevalling. De placenta is dan volgroeid en heeft het hormonale werk overgenomen; het aansporen van het gele lichaam is niet langer nodig.
Die daling verklaart iets waar veel zwangeren dankbaar voor zijn. Misselijkheid en overgeven in de vroege zwangerschap hangen samen met de snel oplopende hCG-spiegel. Zakt die spiegel na de piek, dan neemt de misselijkheid bij de meeste vrouwen in de loop van het tweede trimester duidelijk af. Het is geen belofte — een deel houdt er langer last van — maar het patroon is geen toeval. Meer daarover bij misselijkheid als zwangerschapsteken.
Wanneer hCG er niet hoort te zijn
Buiten een zwangerschap maakt je lichaam nauwelijks hCG aan: minder dan 5 mIU/ml is de normale achtergrondwaarde. Wel kan hCG nog weken aantoonbaar blijven na een miskraam, abortus of bevalling, en geven hCG-injecties bij een vruchtbaarheidsbehandeling (zoals Pregnyl of Ovitrelle) tot ongeveer tien dagen lang een positieve test. In zeldzame gevallen komt hCG uit een andere bron. Hoe je een zwangerschapstest die uitslag laat zien, en wat je ermee doet, lees je bij fout-positieve uitslagen.
Veelgestelde vragen
Waar staat de afkorting hCG voor?
Voor humaan choriongonadotrofine. "Chorion" verwijst naar het vruchtvlies dat het hormoon maakt, "gonadotrofine" naar het feit dat het op de eierstok inwerkt.
Maakt een man ook hCG aan?
Normaal gesproken niet in meetbare hoeveelheden. Een positieve zwangerschapstest bij een man kan wijzen op een aandoening en is altijd reden om naar de huisarts te gaan.
Hoe lang blijft hCG in je lichaam na een miskraam?
Meestal enkele weken, afhankelijk van hoe hoog de waarde was. Zolang er nog hCG is, kan een test positief blijven zonder dat je nog zwanger bent.
Betekent een hoge hCG-waarde een tweeling?
Niet automatisch. Bij een meerlingzwangerschap is hCG gemiddeld hoger, maar de spreiding bij eenlingen is zo groot dat één waarde daar niets over zegt.